Gereformeerd · Anno 1563
Heidelbergse Catechismus
129 vragen & antwoorden
De Heidelbergse Catechismus verscheen in 1563 in Heidelberg, op last van keurvorst Frederik III van de Palts. Zacharias Ursinus en Caspar Olevianus gelden van oudsher als de opstellers. De Synode van Dordrecht (1618–1619) stelde hem vast als een van de drie Formulieren van Enigheid. Tot op vandaag wordt hij in veel gereformeerde kerken in Nederland Zondag voor Zondag gepreekt.
De catechismus telt 129 vragen, verdeeld over 52 Zondagen: één voor elke week van het jaar. Hij volgt een eenvoudige lijn in drie delen. Eerst de ellende van de mens (Zondag 2–4), dan de verlossing door Christus (Zondag 5–31) en ten slotte de dankbaarheid (Zondag 32–52). Onderweg komen de Apostolische Geloofsbelijdenis, de sacramenten, de Tien Geboden en het Onze Vader aan bod.
Hier lees je de tekst in de vertrouwde bewoording, met bij elk antwoord de Bijbelteksten waarop het rust. Kies hieronder een Zondag, of begin bij vraag 1: wat is uw enige troost?
- Toeschrijving
- Zacharias Ursinus; Caspar Olevianus
- Ook bekend als
- Catechismus van Heidelberg
- Herkomst
- Klassieke Nederlandse tekst (publiek domein), naar de CGK-uitgave; bewijsteksten uit de klassieke editie. — Opgesteld te Heidelberg (1563); ingedeeld in 52 Zondagen en drie delen: ellende, verlossing en dankbaarheid.
- Licentie
- Publiek domein — de oorspronkelijke tekst (1563) is rechtenvrij.
- Bron
- cgk.nl
1 Wat is uw enige troost, beide in het leven en sterven? 2 Hoeveel stukken zijn u nodig te weten, opdat gij in dezen troost zaliglijk leven en sterv… 3 Waaruit kent gij uw ellende? 4 Wat eist de wet Gods van ons? 5 Kunt gij dit alles volkomenlijk houden? 6 Heeft dan God den mens alzo boos en verkeerd geschapen? 7 Vanwaar komt dan zulke verdorven aard des mensen? 8 Maar zijn wij alzo verdorven, dat wij ganselijk onbekwaam zijn tot enig goed en geneigd t… 9 Doet dan God den mens niet onrecht, dat Hij in Zijn wet van hem eist wat hij niet doen ka… 10 Wil God zulke ongehoorzaamheid en afval ongestraft laten? 11 Is dan God ook niet barmhartig? 12 Aangezien wij dan naar het rechtvaardig oordeel Gods tijdelijke en eeuwige straf verdiend… 13 Maar kunnen wij door onszelven betalen? 14 Kan ook ergens een bloot schepsel gevonden worden dat voor ons betale? 15 Wat moeten wij dan voor een Middelaar en Verlosser zoeken? 16 Waarom moet Hij een waarachtig en rechtvaardig mens zijn? 17 Waarom moet Hij tegelijk waarachtig God zijn? 18 Maar wie is deze Middelaar, Die tegelijk waarachtig God en een waarachtig, rechtvaardig m… 19 Waaruit weet gij dat? 20 Worden dan alle mensen wederom door Christus zalig, gelijk zij door Adam zijn verdoemd ge… 21 Wat is een waar geloof? 22 Wat is dan een Christen nodig te geloven? 23 Hoe luiden die Artikelen? 24 Hoe worden deze Artikelen gedeeld? 25 Aangezien er maar een enig Goddelijk Wezen is, waarom noemt gij den Vader, den Zoon en de… 26 Wat gelooft gij met deze woorden: Ik geloof in God den Vader, den Almachtige, Schepper de… 27 Wat verstaat gij door de voorzienigheid Gods? 28 Waartoe dient ons dat wij weten dat God alles geschapen heeft en nog door Zijn voorzienig… 29 Waarom wordt de Zone Gods Jezus, dat is Zaligmaker, genoemd? 30 Geloven dan die ook aan den enigen Zaligmaker Jezus, die hun zaligheid en welvaart bij de… 31 Waarom is Hij Christus, dat is een Gezalfde, genaamd? 32 Maar waarom wordt gij een Christen genaamd? 33 Waarom is Hij Gods eniggeboren Zoon genaamd, zo wij toch ook Gods kinderen zijn? 34 Waarom noemt gij Hem onzen Heere? 35 Wat is dat gezegd: Die ontvangen is van den Heiligen Geest, geboren uit de maagd Maria? 36 Wat nuttigheid verkrijgt gij door de heilige ontvangenis en geboorte van Christus? 37 Wat verstaat gij door het woordeken: Geleden? 38 Waarom heeft Hij onder den rechter Pontius Pilatus geleden? 39 Heeft dat iets meer in, dat Hij gekruisigd is geweest, dan of Hij met een anderen dood ge… 40 Waarom heeft Christus Zich tot in den dood moeten vernederen? 41 Waarom is Hij begraven geworden? 42 Zo dan Christus voor ons gestorven is, hoe komt het dat wij ook moeten sterven? 43 Wat verkrijgen wij meer voor nuttigheid uit de offerande en den dood van Christus aan het… 44 Waarom volgt daar: Nedergedaald ter helle? 45 Wat nut ons de opstanding van Christus? 46 Wat verstaat gij daarmede: Opgevaren ten hemel? 47 Is dan Christus niet bij ons tot aan het einde der wereld, gelijk Hij ons beloofd heeft? 48 Maar zo de mensheid niet overal is waar de Godheid is, worden dan de twee naturen in Chri… 49 Wat nut ons de hemelvaart van Christus? 50 Waarom wordt daarbij gezet: Zittende ter rechterhand Gods? 51 Wat nuttigheid brengt ons deze heerlijkheid van ons Hoofd Christus? 52 Wat troost u de wederkomst van Christus om te oordelen de levenden en de doden? 53 Wat gelooft gij van den Heiligen Geest? 54 Wat gelooft gij van de heilige, algemene Christelijke Kerk? 55 Wat verstaat gij door de gemeenschap der heiligen? 56 Wat gelooft gij van de vergeving der zonden? 57 Wat troost geeft u de opstanding des vleses? 58 Wat troost schept gij uit het artikel van het eeuwige leven? 59 Maar wat baat het u nu dat gij dit alles gelooft? 60 Hoe zijt gij rechtvaardig voor God? 61 Waarom zegt gij dat gij alleen door het geloof rechtvaardig zijt? 62 Maar waarom kunnen onze goede werken niet de gerechtigheid voor God of een stuk daarvan z… 63 Hoe? Verdienen onze goede werken niet, die God nochtans in dit en in het toekomende leven… 64 Maar maakt deze leer niet zorgeloze en goddeloze mensen? 65 Aangezien dan alleen het geloof ons Christus en al Zijn weldaden deelachtig maakt, vanwaa… 66 Wat zijn sacramenten? 67 Zijn dan beide, het Woord en de sacramenten, daarheen gericht of daartoe verordend, dat z… 68 Hoeveel sacramenten heeft Christus in het Nieuwe Verbond of Testament ingezet? 69 Hoe wordt gij in den Heiligen Doop vermaand en verzekerd dat de enige offerande van Chris… 70 Wat is dat, met het bloed en den Geest van Christus gewassen te zijn? 71 Waar heeft ons Christus toegezegd dat Hij ons zo zekerlijk met Zijn bloed en Geest wassen… 72 Is dan het uiterlijk waterbad de afwassing der zonden zelve? 73 Waarom noemt dan de Heilige Geest den Doop het bad der wedergeboorte en de afwassing der… 74 Zal men ook de jonge kinderen dopen? 75 Hoe wordt gij in het Heilig Avondmaal vermaand en verzekerd dat gij aan de enige offerand… 76 Wat is dat te zeggen, het gekruisigd lichaam van Christus eten en Zijn vergoten bloed dri… 77 Waar heeft Christus beloofd dat Hij de gelovigen zo zekerlijk alzo met Zijn lichaam en bl… 78 Wordt dan uit brood en wijn het wezenlijk lichaam en bloed van Christus? 79 Waarom noemt dan Christus het brood Zijn lichaam en den drinkbeker Zijn bloed, of het Nie… 80 Wat onderscheid is er tussen het Avondmaal des Heeren en de paapse mis? 81 Voor wie is het Avondmaal des Heeren ingesteld? 82 Zal men ook diegenen tot dit Avondmaal laten komen, die zich met hun belijdenis en hun le… 83 Wat zijn de sleutelen des hemelrijks? 84 Hoe wordt het hemelrijk door de prediking des Heiligen Evangelies ontsloten en toegeslote… 85 Hoe wordt het hemelrijk toegesloten en ontsloten door den Christelijken ban? 86 Aangezien wij uit onze ellendigheid, zonder enige verdienste onzerzijds, alleen uit genad… 87 Kunnen dan die niet zalig worden die, in hun goddeloos ondankbaar leven voortvarende, zic… 88 In hoeveel stukken bestaat de waarachtige bekering des mensen? 89 Wat is de afsterving des ouden mensen? 90 Wat is de opstanding des nieuwen mensen? 91 Maar wat zijn goede werken? 92 Hoe luidt de wet des Heeren? 93 Hoe worden deze tien geboden gedeeld? 94 Wat gebiedt God in het eerste gebod? 95 Wat is afgoderij? 96 Wat eist God in het tweede gebod? 97 Mag men dan ganselijk geen beelden maken? 98 Maar zou men de beelden in de kerken als boeken der leken niet mogen dulden? 99 Wat wil het derde gebod? 100 Is het dan zo grote zonde, Gods Naam met zweren en vloeken te lasteren, dat God Zich ook… 101 Maar mag men ook godzaliglijk bij den Naam Gods een eed zweren? 102 Mag men ook bij de heiligen, of bij enige andere schepselen een eed zweren? 103 Wat gebiedt God in het vierde gebod? 104 Wat wil God in het vijfde gebod? 105 Wat eist God in het zesde gebod? 106 Maar dit gebod schijnt alleen van het doodslaan te spreken? 107 Maar is het genoeg dat wij onzen naaste, zoals tevoren gezegd is, niet doden? 108 Wat leert ons het zevende gebod? 109 Verbiedt God in dit gebod niet meer dan echtbreken en dergelijke schandelijkheden? 110 Wat verbiedt God in het achtste gebod? 111 Maar wat gebiedt u God in dit gebod? 112 Wat wil het negende gebod? 113 Wat eist van ons het tiende gebod? 114 Maar kunnen degenen die tot God bekeerd zijn, deze geboden volkomenlijk houden? 115 Waarom laat ons dan God alzo scherpelijk de tien geboden prediken, zo ze toch niemand in… 116 Waarom is het gebed den Christenen van node? 117 Wat behoort tot zulk een gebed dat Gode aangenaam is en van Hem verhoord wordt? 118 Wat heeft ons God bevolen van Hem te bidden? 119 Hoe luidt dat gebed? 120 Waarom heeft ons Christus geboden God alzo aan te spreken: Onze Vader? 121 Waarom wordt hierbij gevoegd: Die in de hemelen zijt? 122 Welke is de eerste bede? 123 Welke is de tweede bede? 124 Welke is de derde bede? 125 Welke is de vierde bede? 126 Welke is de vijfde bede? 127 Welke is de zesde bede? 128 Hoe besluit gij uw gebed? 129 Wat beduidt het woordeken: Amen?